काठमाडौंमा नयाँ विद्यालय भवन भारत-नेपाल विकास साझेदारीको नवीनतम उदाहरण हो।

काठमाण्डौमा नयाँ विद्यालयको भवन भारत-नेपाल विकास साझेदारीका जनजातिहरूको हालको उदाहरण हुन्। भारतका सरकारले २००३ देखि नेपालमा ५४६ उच्च प्रभाव सामुदायिक विकास परियोजनाहरू संचालन गरेको छ। भारतको सहयोगको अधिपत्रवादमा निर्मित नेपालको श्री महेन्द्र राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालय, बालुवाटे, काठमाण्डौमा नयाँ निर्माण गरिएको भवनलाई २०२३ अक्टोबर ११ गते स्थानीय प्रशासनिक कार्यालयलाई म्थ्यायो। विद्यालयको निर्माणमा १९.२ मिलियन रुपैयाँ भारतको सरकारबाट 'नेपाल-भारत विकास सहयोग' पहलको तहत उपलब्ध अनुदान प्रयोग गरियो। नेपालमा भारतीय दूतावासले भने, भारतको सरकारी अनुदानले तीन तलाको विद्यालय भवन निर्माण र स्कूलका लागि उपकरण प्रबिधि गर्नका लागि प्रयोग गरियो। यो परियोजना नेपालका सरकारले भारतका सरकारसंग गरेको समझौतामा समावेश गरेर उच्च प्रभाव सामुदायिक विकास परियोजनाको रूपमा संचालित भएको छ। यो परियोजना काठमाण्डौमा जिल्ला समन्वय समिति माध्यमबाट कार्यान्वयन गरियो। महेन्द्र राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयको यात्रा २०१५ ए.स. मा साबित गरियो, जहाँ उत्कृष्ट शिक्षकहरूको एक समूहले खुला मैदानमा प्रथम पुष्टिकरण गरेको छ। आजसम्म यो विद्यालयले अभिभूति प्राप्त गरेको छ। यसले १९७३ देखि प्राथमिक प्रतिष्ठा प्राप्त गरेको छ, १९९५ मा माध्यमिक स्तरलाई प्राप्त गरेको छ, २००० मा माध्यमिक स्तरमा उन्नयन गरेको छ र अन्तमा उच्च माध्यमिक विद्यालयको नाम प्राप्त गरेको छ। आज, यसमा ६०० भन्दा बढी विद्यार्थीहरू अध्ययन गर्दछन्, जसमा महिला लगभग ५०% हुन्, जसले लैंगिक समानताको प्रतिबिम्बितताको प्रतिबिम्ब छ। उद्घाटन प्रशासनिकताका संयुक्त महासचिव, भारतीय दूतावास, काठमाण्डौ प्रसन्न श्रीवास्तव र प्रदेश समन्वय समिति (प्रदेशीय मिति) काठमाण्डौका संयुक्त महासचिव संतोष बुद्धाथोकीको हाजिरीमा आयोजित गरिएको प्रवेश समारोहमा संघसंघी, सामाजिक कार्यकर्ता, नेपाल सरकारका अधिकारीहरू, विद्यालय प्रबन्धक संघ, शिक्षक, अभिभावक तथा छात्र विद्यार्थीहरू समारोह चिन्हाँसाथ थिए। यस परियोजनामा विचारविमर्श गर्दै श्रीवास्तवले भारत-नेपालको विकास साझेदारीबाट छाँट फलिँदै भने, "यस पहलले भारत र नेपालका बीचमा धेरै प्रगति देखिने, विभिन्न प्राथमिकता क्षेत्रहरूमा नेपाली जनता र सरकारको आवश्यकताहरूलाई अनुरुप गर्ने प्रगति छैन।" यसले भारतले इस साझेदारीलाई अझै समृद्ध बनाउन लगायतको आपूर्ति गर्ने वचनको पुष्टि गर्यो। बुद्धाथोकीले समारोहमा बोल्दै भारतीयको निरन्तर सहयोगलाई प्रशंसा गर्दै, "महेन्द्र राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयले हाम्रो सफल द्विपक्षीय सहकारीको एक मात्र प्रतीक मात्र हो। हामी भावीमा यस सहकारी आत्मा बलीन होउँछौं। गत दोश दशक देखि भारतका सहयोगले नेपाललाई गहिरो प्रभाव गरेको छ। २००३ देखि ५४६ उच्च प्रभाव सामुदायिक विकास परियोजनाहरू मा भारतले काम गरेको छ। त्यसोभएका ग्रीवैजका साता तिनबिहान ४८३ प्रोजेक्ट सम्पन्न गर्ने गरेको छ। गौटेपछि, १०५ प्रोजेक्ट बागमती प्रदेशबाट हुने छन्, जसमा ४० काठमाण्डौमा तालिम दिएको छ। सहयोग गर्ने भारत सरकारले ९७४ बैठक र २३४ पाठशालाहरूलाई नेपालका विविध संस्थामा इनामको रूपमा उपहार गरेको छ, जसमा काठमाण्डौमा मात्रै ६९ बैठक र ५२ पाठशालाहरूले शामिल गर्दछ। सगर्मी राष्ट्र अगाडीजाँदै नेपाल र भारतको सहयोगको गहिरोता बिषयमा निर्माण गरिएको उच्च प्रभाव सामुदायिक विकास परियोजनाहरूले साबित गर्दछ। यो हस्तान्तरणले नैका परियोजनाको पूर्णता नै होइन, जसले भविष्यका दोस्रो क्षणको सम्बन्ध र साझा दृष्टिबिन्दुको पुष्टि गर्दछ।